اعتبار منبع در رسانهها و منابع الکترونیک
ـ آیا
رسانههای الکترونیک بهطور عام معتبر و قابل استناد هستند؟
ـ آیا اعتبار یک کتاب الکترونیک یا دیجیتال، نسخه آنلاین یک روزنامه و نوع
اینترنتی یک ژورنال تخصصی به اندازه نسخه چاپی آنها است؟
در یک کلاس روش تحقیق در مقطع دکترا، یک استاد برجسته در پاسخ به این سؤال من که
روش رفرنسدهی به منابع آنلاین و اینترنتی چیست؟ صراحتا پاسخ داد که این منابع
اصلا اعتبار کافی ندارند، بنابراین روشی علمی برای ارجاع به این منابع وجود ندارد
و نباید به آنها استناد کرد! استدلال ایشان نیز این بود که هر الف بچهای میتواند
یک سایت راه بیندازد و یا یک سایت را هک کند. بنابر این چگونه میتوان به این
منابع اعتماد کرد! چطور میتوان مطمئن بود که منبعی که امروز در یک مقاله علمی یا
پایاننامه یا کتاب به آن استناد شده است، فردا وجود داشته باشد؟ اصلا از کجا
معلوم که آن چه در رسانههای الکترونیک منتشر شده اصالت داشته باشد؟ کدام ناشر،
کدام هیات تحریریه، کدام دانشگاه، کدام نویسنده با هویت مشخص آن را تایید کرده
است؟
البته به این فهرست میتوان موارد بیشتری نیز اضافه کرد و اینترنت و منابع دیجیتال
و الکترونیک را محکوم نمود و همگان را به کتابخانههای سنتی و منابع چاپی ارجاع
داد. بالاخره چاپ، یک سند است و اصلا سند، یعنی چاپ ! متأسفانه مؤسسه ISI
به اندازه کافی و یا لااقل به اندازه ما دقت کافی نداشته که اعطای درجه ISI
را منوط به انتشار نسخه الکترونیک ژورنالهای علمی و مقالات علمی کرده است! حتی
مدیران انجمن روانشناسی آمریکا APA هم توجه کافی به این موضوع نداشته و برای
استناد به منابع الکترونیک شیوه نامه تدوین کردهاند! اصلا همین انتقاد یک استاد
دانشگاه شیکاگو بهترین سند برای این مدعا است که گفته اتکا به منابع آنلاین بهدلیل
تازه بودن، باعث میشود بخش عمدهای از منابع قدیمی موجود در مخازن و گنجینههای
کتابخانهها از دسترس محققین دور بماند.
بدین ترتیب بهنظر میرسد راه حل ساده و بیدرد سر، همان روش دانش آموزی است که
حاضر به گفتن الف نمیشد تا مجبور نشود تا آخر حروف الفبا را پاسخ دهد !